محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

380

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

هر يك را بنام پايه گذارش ناميده‌ام ، ونقشهء هر سو را جداگانه كشيده‌ام زيرا كه هر سو شامل منطقه‌اى بزرگ وداراى استانها وشهرها وروستاهاى بسيار است . اگر پرسند كه : چرا مانند ديگر مردم هر سوى را سرزمينى جداگانه نشناساندى ؟ مگر نبينى خود مردم گويند : خراسان وما وراء النهر ؟ در پاسخ گفته شود ولى همين مردم نيز از مرزهاى قومس تا طراز را خراسان مىنامند . مگر نه خاندان سامانى شاهان خراسانند ودر اين سوى رود زندگانى كنند ؟ من نيز كه خراسان را نام ويژهء اين سوى رود ننهادم تا سوى ديگر را مانند تو بنامى ديگر بخوانم ! اگر پرسند كه : پس چرا سگستان را بر خلاف پيشينيان داخل اين سرزمين كردى ؟ در پاسخ گفته شود : مردم گاهى هم آن را از خراسان مىشمرند ، مگر نمىدانى در آن سامان خطبه بنام خاندان سامانى خوانده مىشود ؟ هر گاه ما سگستان را يك سرزمين مىناميديم ، مىبايستى خوارزم را نيز جدا ياد كنيم كه شهرهاى بسيار دارد وآداب ورسوم وزبانى جداگانه دارند وباز هم كسى چنين كارى نكرده است ! * اگر بگويد : پس چرا اين سرزمين را به دو بخش تقسيم كردى ؟ گفته شود : همچنانكه يمن را داراى دو بخش ومغرب را در دو سوى دريا معرفى نموديم . بدانكه : سرزمين خاوران را دو برادر بنام هيطل وخراسان دو پسر عالم بن سام بن نوح آباد كرده‌اند ، پس اين سوى نهر بنام هياطله خوانده مىشود .